Parkinson

Zeker bewegen met Parkinson

Met de gevolgen van de ziekte van Parkinson wordt u elke dag geconfronteerd. Voornamelijk omdat uw motoriek is verstoord. Bekende klachten zijn het beven (tremoren), de spierstijfheid waardoor het moeilijk is om bewegingen te beginnen, de bewegingstraagheid en een gebogen houding. Op termijn ontstaan meestal moeilijkheden met lopen en dagelijkse bezigheden, bijvoorbeeld omdraaien in bed. Ook kunt u last krijgen van depressies, geheugenstoornissen of concentratieproblemen. Inmiddels zijn er wel medicijnen om de symptomen te verminderen. De oorzaak van de ziekte is echter nog niet bekend. Als de klachten er eenmaal zijn, gaan ze niet meer weg en nemen meestal geleidelijk toe. Parkinson heeft geen invloed op de levensverwachting, maar wel op de kwaliteit van leven.

Positieve uitwerking

Het is begrijpelijk dat u onzeker bent over uw mogelijkheden om te bewegen. Begeleiding door een fysiotherapeut kan daarom zinvol zijn. Het gaat erom dat u zich zo goed mogelijk in het dagelijks leven kunt blijven bewegen en dat u op een verantwoorde manier actief blijft. Bewegen heeft een positieve uitwerking op uw klachten. Hier leest u wat de fysiotherapeut, als specialist in beweging, voor u kan betekenen. Ook krijgt u praktische tips over wat u zelf kunt doen om voldoende in beweging te blijven en klachten onder controle te houden.

Wat is de ziekte van Parkinson?

Mensen met Parkinson hebben te weinig dopamine in hun hersenen. Dat komt door een beschadiging van de zenuwcellen die dopamine produceren. De oorzaak van die beschadiging is helaas nog onbekend. Dopamine, een zogenaamde neurotransmitter, is nodig om signalen door te geven van de ene naar de andere hersencel. Bij mensen met Parkinson bemoeilijkt het tekort aan dopamine de aansturing van de spieren. Daardoor kunt u problemen hebben met dagelijkse bewegingen (lopen, omdraaien in bed) en praten. Ook kunnen slaapproblemen, verwardheid, depressies, concentratieproblemen en geheugenstoornissen optreden.

Behandeling

Bij de ziekte van Parkinson zijn verschillende vormen van behandeling mogelijk: medisch (medicijnen, operatie) en paramedisch (fysio- of oefentherapie). Afhankelijk van de klachten die u ervaart, bepaalt de arts of u medicijnen krijgt voorgeschreven. Meestal gebeurt dit als problemen ontstaan in uw dagelijks leven, op het werk of in uw vrije tijd. Om de symptomen van Parkinson te bestrijden, is Levopoda het krachtigste medicijn. Langdurig gebruik ervan kan echter leiden tot nieuwe problemen, zoals abnormale, onvrijwillige bewegingen (dyskinesieën) in bepaalde perioden en geheugenstoornissen. Helaas heeft het medicijn beperkte invloed op de houdings- en evenwichtsproblemen. Als er geen andere mogelijkheden zijn, wordt soms gekozen voor een chirurgische ingreep, vooral om het beven en de onvrijwillige bewegingen te verminderen. Uitgangspunt zijn uw gezondheidsproblemen en uw voorkeuren. Een fysiotherapeutische behandeling heeft een geheel eigen doel en resultaat en is niet ter vervanging van medicijnen of een operatie.

Wat kan fysiotherapie voor u betekenen?

Nadat een neuroloog bij u de ziekte van Parkinson heeft geconstateerd, kunt u een doorverwijzing naar de fysiotherapeut krijgen, bijvoorbeeld van uw huisarts, de neuroloog of een andere medisch specialist. Wanneer is er aanleiding voor een doorverwijzing naar de fysiotherapeut? Als u problemen ervaart bij dagelijkse bewegingen, zoals lopen, opstaan uit een stoel en omrollen in bed. Een verminderde conditie kan een reden zijn, evenals nek- of schouderklachten. Of mogelijk bent u het afgelopen jaar meerdere malen gevallen en bent u juist geneigd om minder te bewegen. Dat is begrijpelijk. Actief blijven heeft echter een positieve uitwerking op uw klachten en voorkomt nieuwe bijkomende klachten, zoals broze botten, obstipatie of problemen met uw hart. Voor specifieke deskundigheid kunt u verwezen worden naar een geriatriefysiotherapeut.

Zelfstandigheid

Uw fysiotherapeut helpt u om weer makkelijker, zekerder en vrijer te gaan bewegen. Zonodig helpt hij of zij bij het onderhouden of opbouwen van uw conditie. U leert uw mogelijkheden kennen en uw zelfvertrouwen groeit. Verder kan de fysiotherapeut aandacht besteden aan specifieke dagelijkse activiteiten zoals lopen en het opstaan uit een stoel. U krijgt goede voorlichting, een essentieel onderdeel van de behandeling bij de ziekte van Parkinson. Op die manier kunt u ook op langere termijn, zonder uw fysiotherapeut, actief blijven. Het doel is immers het verbeteren of behouden van uw zelfstandigheid en veiligheid. De adviezen, behandeling en begeleiding worden afgestemd op uw situatie en hoe ver Parkinson zich bij u ontwikkeld heeft. Daarbij onderscheiden we drie fasen.

De vroege fase

Patiënten in de vroege fase hebben geen of weinig beperkingen. Het doel van fysiotherapie in deze (en vaak ook in de volgende fasen) is: voorkomen van inactiviteit, vermijden van angst om te bewegen of te vallen en het onderhouden en/of verbeteren van de conditie. De fysiotherapeut geeft informatie en voorlichting en oefent met u. Oefeningen kunt u eventueel in groepsverband doen, met specifieke aandacht voor uw evenwicht, uw spiersterkte, beweeglijkheid van de gewrichten en uw algemene conditie. Wanneer nodig of gewenst wordt in deze en de volgende fasen uw partner of verzorger bij de behandeling betrokken.

De middenfase

In deze fase merkt u dat u minder aankunt bij diverse activiteiten. Het is lastiger om uw evenwicht te bewaren en u loopt meer risico om te vallen. Fysiotherapie richt zich op het oefenen van bewegingen zoals omrollen in bed en opstaan uit een stoel, de juiste lichaamshouding, reiken en grijpen, evenwicht bewaren en lopen.

De late fase

Bij een klein deel van de parkinsonpatiënten ontwikkelt de ziekte zich zodanig dat ze op een rolstoel zijn aangewezen of in bed moeten blijven. Fysiotherapie helpt om belangrijke functies te behouden en doorliggen en spierproblemen te voorkomen. De fysiotherapeut begeleidt bij oefeningen en adviseert onder meer over de beste lichaamshouding in bed of rolstoel. Ook kan de partner of verzorger bij een fysiotherapeut terecht voor bijvoorbeeld een tilinstructie.

Duurzaam resultaat

Het is vooral belangrijk om zelfstandig uw klachten blijvend onder controle te houden. Hiervoor heeft de fysiotherapeut, naast de behandeling, een activeringsprogramma. Dit stimuleert om na afloop van de therapie te blijven bewegen en de gezonde leefgewoonten voort te zetten. Dat gaat makkelijker als u plezier heeft in de activiteiten en (eventueel) als u ze in groepsverband doet. De fysiotherapeut adviseert dan ook graag activiteiten die bij u passen.

Wat kunt u zelf doen?

Het is vooral belangrijk om tijdig actie te ondernemen. Wacht niet tot uw conditie verminderd is, maar houd deze op peil. Zorg dat u voldoende in beweging blijft.

Bewegen

Probeer op minstens vijf dagen in de week een half uur te bewegen, bijvoorbeeld een stukje wandelen, fietsen of zwemmen. Hiermee onderhoudt u uw conditie en kracht. Dat half uur kunt u natuurlijk ook opdelen in blokken van tien of vijftien minuten. Als u een sport beoefende, ga hier dan zo mogelijk mee door. Afhankelijk van uw problemen kunt u deelnemen aan specifieke Parkinson oefengroepen voor bijvoorbeeld zwemmen of gymnastiek. Ook algemene bewegingsgroepen voor ouderen kunnen geschikt voor u zijn. Uw fysiotherapeut kan u hierover adviseren.

Goede en mindere dagen

Parkinsonpatiënten kunnen zogenaamde on- en off-periodes hebben ofwel, goede en minder goede dagen. Maak vooral van de goede dagen gebruik om uw conditie en kracht te trainen. U heeft dan minder (neurologische) problemen en uw prestaties zijn beter.

Vermijden dubbeltaken

Het is goed mogelijk dat u bij vanzelfsprekende bewegingen uw aandacht erbij moet houden. Het kan al snel te veel zijn om bijvoorbeeld tegelijkertijd te praten en te lopen (een lichamelijke en een mentale taak), of op te staan uit een stoel met een kop koffie in uw hand (twee lichamelijke taken). Probeer één ding tegelijk te doen en vermijd dubbeltaken. Dit is veiliger en vermindert de kans op een val.

Naar Boven

Kinderen met Astma

Wat te doen bij kinderen met astma

Astma kan het uw kind moeilijk maken. Direct, door lichamelijke problemen zoals vermoeidheid, maar ook indirect, door beperkingen in de omgang met vriendjes en vriendinnetjes, zowel op school als bij het spelen. Astma is niet te genezen, maar bij veel kinderen zijn de klachten wel onder controle te krijgen met een goede behandeling. Het is belangrijk om trouw de juiste medicatie in te nemen en prikkelende stoffen zoals sigarettenrook te vermijden. Daarnaast kan goede informatie en begeleiding door een kinderfysiotherapeut uw kind helpen om zich vrijer en met plezier te bewegen. Het is veel waard om te zorgen voor een goede lichamelijke conditie door sport- en spelactiviteiten.

Wat is astma?

Ongeveer 5 tot 15 procent van de kinderen in Nederland heeft in meer of mindere mate last van astma. Bij astma zijn de luchtwegen chronisch ontstoken en daardoor vernauwd. De gevolgen zijn onder meer kortademigheid, een piepende ademhaling en hoesten. Mensen met astma hebben erg prikkelbare luchtwegen. Ook zijn ze vaak allergisch voor stof, stuifmeel of dieren. De aanleg voor astma en allergieën kan erfelijk zijn. Meestal verminderen de klachten naarmate een kind ouder wordt. Maar in een aantal gevallen, bij een ernstige vorm van astma of een ernstig gestoorde longfunctie, is het mogelijk dat astma ook op latere leeftijd blijft bestaan of terugkomt. Als ouders en/of kinderen roken, komt astma op latere leeftijd meer voor.

Wat kunt u zelf doen?

Naast medicatie en eventuele begeleiding door uw kinderfysiotherapeut, kunt u zelf ook het nodige doen om astmaklachten bij uw kind te voorkomen. Het is namelijk belangrijk dat er geen prikkelende stoffen zijn in de omgeving van uw kind. U kunt hiervoor de inrichting van uw huis aanpassen en geen meubels en stoffering gebruiken die veel stof of pluis veroorzaken. Buitenshuis is het voorkomen van prikkelende stoffen soms lastig. Het belangrijkste is dat er niet gerookt wordt in huis of in de buurt van uw kind.

Naar de kinderfysiotherapeut

Heeft uw kind, ondanks goede medicijnen, toch klachten van een verminderde conditie, een verminderde beweeglijkheid van de romp en/of last van ophoesten van slijm? Dan kan de kinderfysiotherapeut voor begeleiding en advies zorgen. In de regel begint de kinderfysiotherapeut met een vraaggesprek om een goed beeld te krijgen van de klachten en mogelijkheden voor hulp. Ook wordt uw kind lichamelijk onderzocht: wat gebeurt er als het zich inspant, hoe is de spierkracht, de beweeglijkheid en de ademhaling?

Wat kan kinderfysiotherapie voor uw kind doen?

De begeleiding van de kinderfysiotherapeut is ten eerste gericht op het ‘beter inzicht krijgen in de aandoening en behandeling van astma’. De kinderfysiotherapeut vertelt uw kind en u over de aard en het verloop van astma, de behandeling, de risicofactoren en de prognose. De behandeling bestaat uit het helpen van kinderen om hun conditie te verbeteren, het verhelpen van eventueel verminderde beweeglijkheid en het aanleren van hoesttechnieken. Ten tweede kan de kinderfysiotherapeut helpen om ‘therapietrouw te bevorderen’. Het dagelijks innemen van medicatie legt soms een zware druk op de schouders van u en uw kind. Uw kind zal zelf moeten leren ‘aanvoelen’ wat de beste manier is om met astma om te gaan, waarbij medicatie bijvoorbeeld een onderdeel is. Tot slot helpt de kinderfysiotherapeut om ‘beter om te gaan met klachten’. Uw kind leert herkennen wat de betekenis is van zijn of haar klachten. Controle over de klachten geeft een kind meer vertrouwen in de eigen mogelijkheden en minder angst voor inspanning.

Een verminderde conditie

Kinderen met astma hebben soms een verminderde conditie of zijn bang om te bewegen. Daardoor kunnen ze niet goed meekomen met sporten, vallen uit tijdens de gymles of worden zelfs buitengesloten op het schoolplein. Zo verdwijnt het plezier in bewegen, terwijl voldoende beweging juist zo belangrijk is. Veel kinderen met astma hebben bovendien inspanningsastma. Een flinke inspanning leidt dan tot extra benauwdheid, piepende ademhaling of pijn op de borst. Met inspanningsastma kan uw kind echter wél sporten, als het maar op de juiste wijze medicatie inneemt. De kinderfysiotherapeut adviseert welke sport geschikt is en leert uw kind om klachten te herkennen en daar goed mee om te gaan. Een gerichte warming-up, ruim voor het sporten en het toepassen van ademcontrole kunnen de klachten verminderen. Ook kan het zijn dat de benauwdheid door het sporten na ongeveer tien minuten alweer afneemt. Uw kind leert zijn of haar fysieke mogelijkheden vergroten dankzij de gerichte begeleiding door de kinderfysiotherapeut.

Een verminderde beweeglijkheid

Kinderen met ernstige astma kunnen door de benauwdheid soms een veranderde stand van de ribben en rug krijgen. Meestal is dit alleen in de periode van de benauwdheid. Behandeling is dan onnodig. Maar als de veranderde stand, na de benauwdheidperiodes, aanhoudt kan kinderfysiotherapie verstandig zijn. Het gaat dan om oefeningen die de beweeglijkheid en de spierkracht bevorderen. De kinderfysiotherapeut zal in overleg met u een behandelplan opstellen en na zes weken evalueren. Voortzetting van de behandeling is immers alleen zinvol als verbetering optreedt.

Slijm ophoesten en huffen

Heeft uw kind last van slijm ophoesten? De kinderfysiotherapeut kan uw kind leren om dit op een effectieve manier te doen. Daarnaast leert uw kind ‘huffen’: dit is krachtiger uitademen dan normaal, terwijl de keel geopend blijft. Als deze techniek niet genoeg helpt, dan wordt samen met uw kind naar een andere techniek gezocht.

Meer informatie

De kinderfysiotherapeut geeft informatie, advies en oefeningen. Hij of zij gaat gericht in op specifieke problemen rondom astma bij uw kind. Aarzel niet om te overleggen met uw arts of de kinderfysiotherapeut als u vragen heeft. Voor gerichte informatie over kinderfysiotherapie kunt u terecht op www.kinderfysiotherapie.nl; voor meer informatie over astma op www.astmafonds.nl of www.astmakids.nl.

Naar boven